Collage coming out


Roman, een van de personages uit mijn eerste roman De draad en de vliegende naald, verzamelt woorden die hij knipt uit kranten, melkpakken, plastic flessen. Hij scheurt bladzijden uit boeken ‘zodat de letters een nieuw leven konden beginnen.’ Ik heb me altijd afgevraagd: wat zou hij verder met die woorden doen? Wat zou dat nieuwe leven kunnen zijn?

Toen ik een jaar of twee geleden een tijdje niet kon lezen – een beangstigende ervaring – moest ik steeds aan Roman denken. Hij had een briljante manier gevonden om zich woorden toe te eigenen. Uit woede over het niet-kunnen lezen begon ik net als hij woorden te verzamelen: honderden woorden, duizenden. Ik knip uit alles: tijdschriften en reclamefolders, catalogi en psalmboeken, de scheurkalender van mijn stiefdochter. Al die woorden bewaarde ik in een groene archiefdoos. Aparte sigarenkistjes vulden zich met ‘dieren’, ‘kleuren’, ‘eten’, ‘lievelingswoorden’. Simultaan begon ik ook plaatjes uit te knippen.

Lees verder “Collage coming out”

Duizend boeken

Schermafbeelding 2016-07-03 om 11.10.20

‘Als ieder mens gelukkig is, zal er geen tijd meer zijn omdat deze niet meer nodig is. Een zeer juiste gedachte’, zegt Kirillov in Dostojevski’s Boze Geesten. ‘Waar laten ze hem dan?’, vraagt Stavrogin hem. ‘Nergens’, zegt Kirillov. ‘De tijd is geen ding, maar een idee. Het zal uitdoven in het verstand.’

Ergens in Polen moest een huis leeg met een bibliotheek waarin de mijne zich jarenlang had gespiegeld, al klopten de talen soms niet helemaal. Lees verder “Duizend boeken”

Lezen of schrijven?

Schermafbeelding 2016-06-25 om 21.10.01

‘Wat doe je liever: lezen of schrijven?’ Sinds ik niet alleen boeken lees, maar ze ook schrijf, wordt die vraag me nog al eens gesteld. Lezen of schrijven? Het is een onmogelijke keuze: het een kan zonder het ander niet bestaan.

Nooit vergeet ik de dag dat ik bij mijn geliefde boekhandel aan het snuffelen was naar een boek voor op reis. Licht, compact, in één adem uit te lezen. ‘Probeer deze’, zei de boekverkoper, en hij drukte me Last Night van James Salter in de hand. ‘Echt iets voor jou.’ En dat was ook zo. Lees verder “Lezen of schrijven?”

noddy

noddy-goes-to-toyland

Waarschijnlijk was ik een jaar of zes toen juffrouw Van Meerlo vijf vreemde tekeningen maakte in mijn schrift: n-o-d-d-y. Nog voordat ze had uitgelegd wat de bedoeling was, had ik zelf al iets bedacht. Het rondje en de buiken van de d kleurde ik snel in met een rood potlood. Klaar!

Gek genoeg kan ik me van de rest van de les niets meer herinneren. Lees verder “noddy”

Apocriefe tulpem

herbert1-165x278

Wordt mijn derde boek een roman of non-fictie (of, zoals de Polen zo mooi zeggen, ‘literatuur van de feiten’)? En als ik voor non-fictie kies, mag ik dan nog wel dingen verzinnen of is dat absoluut verboden? Voor welke vorm ik ook ga kiezen, de feiten moeten kloppen en daarom dook ik onlangs onder in de Universiteitsbibliotheek van Krakau. En daar gebeurde het: serendipiteit! Op zoek naar een bepaald artikel in een oud nummer van het weekblad Tygodnik Powszechny, trof ik iets heel anders aan – een interview met de Poolse dichter Zbigniew Herbert over zijn bundel essays en apocriefe verhalen over Nederlandse cultuur, in het Nederlands vertaald als De bittere geur van tulpen. Lees verder “Apocriefe tulpem”

Keret House (7) – Lege plekken

68326_260417_pkin-165x220

Op mijn auteursavond in het Warschause Holland Huis verschijnt de Nederlandse acteur Redbad Klynstra, die al twintig jaar in Warschau woont en eigenlijk een Pool is. Hij leest voor zoals alleen Poolse acteurs dat kunnen, en het is doodstil in de zaal als hij een in het Pools vertaald fragment voorleest uit De draad en de vliegende naald. Later vraagt hij me of ik aan wil schuiven bij zijn talkshow Republika Kultury (De Cultuurrepubliek), dat iedere zondag wordt uitgezonden op Telewizja Republika. Het thema van de eerstkomende uitzending is ‘Lege plekken’. Lees verder “Keret House (7) – Lege plekken”

Keret House (5) – I love you, Etgar Keret!

IMG_2709-165x220

Als ik had gedacht hier twee weken in totale afzondering te kunnen schrijven, dan had ik het goed mis. Voortdurend word ik uit mijn comfort zone gehaald. Ik woon immers niet in een huis, maar in een installatie, een semi-openbare ruimte waar mensen kunnen aanbellen als ze het Keret House van binnen willen bekijken. Ik open de deur voor een Nederlandse medewerkster van de organisatie Iconic Houses, voor een vrouw uit Israël die in Warschau is geboren, voor twee hipsters die een grand tour maken, voor Jakub Szczęsny – hier op de foto – die dit huis bedacht en komt vragen hoe ik me hier voel, voor mijn vriend Sławek die in het Cultuurpaleis werkt en een hele fotorapportage van zijn bezoek op Facebook zal zetten, voor twee meisjes uit Bulgarije waarvan er één verliefd is op Etgar Keret. Het onweert en als ze de trap beklimt krijgt ze de slappe lach, nooit had ze durven dromen dat ze hier nog eens voor stortregens zou schuilen. I love you, Etgar! schrijft ze in het gastenboek.

Keret House (4) – Buren

Schermafbeelding 2016-06-25 om 20.14.39

Ieder jaar heeft het Keret House een thema dat door de hier verblijvende kunstenaars en schrijvers uitgewerkt wordt. Dit jaar is dat ‘Buren’, waar het Pools een veel mooier woord voor heeft – Sąsiedzi, uit te spreken als somsjedzi. Het is ook een beladen begrip geworden, sinds Jan Gross een boek publiceerde met deze titel waarin hij aantoonde dat niet alleen de Duitse bezetter, maar ook de Poolse lokale bevolking actief meewerkte aan de moord op de Joden van het plaatsje Jedwabne. Lees verder “Keret House (4) – Buren”

Keret House (3) – De andere bewoners

IMG_2693-165x220

Ik ben onder de indruk van de projecten die de andere artists in residence, mijn voorgangers hier in het Keret House, hebben bedacht. Op het bureau (aan het voeteneinde van mijn bed, zie ook mijn voorgaande blog), ligt een boekje waarin de projecten uit 2013 beschreven zijn. Door de daglichtlampen die de gevelreclame op de hiernaastgelegen flat beschijnen en meteen ook het Keret House meepakken, kan ik het ’s nachts moeiteloos lezen. Alle kunstenaars en schrijvers hielden zich min of meer aan het jaarthema: Filling the Void. Welke leegtes heeft het getto van Warschau achtergelaten? En is het mogelijk om die leegtes op te vullen, en hoe dan, of waarmee? Iedereen heeft hier een ander antwoord op geformuleerd. Lees verder “Keret House (3) – De andere bewoners”