Vragen, vragen

schermafbeelding-2017-01-01-om-13-53-59

Het is een bijna onopvallend schilderijtje, deze dame in haar witte jurk van Gerard ter Borch. Toch kon ik mijn ogen er niet van afhouden toen ik haar zag in Dresden.

Ze staat met haar rug naar ons toe, afgesloten voor de wereld om zich heen. Ze draagt een witte jurk met spectaculair geschilderde plooien, een zwarte doek over haar schouders, het haar stijf opgestoken in modieuze rolletjes. Rechts, op de tafel bij het bed, een borsteltje, een zijden lint, zwarte voorwerpen die ik niet thuis kan brengen. Ze is in iets verdiept, maar wat is het? Maakt ze de knoopjes van haar jakje los, staat ze te huilen, leest ze een brief? Is er in dat merkwaardige theatrale bed, met de gordijnen op een kier, iemand die op haar wacht, of juist niet? En wij, waarom zijn we getuige van een scène waarin niets gebeurt of misschien iets, maar dan weten we niet waar we naar kijken? (meer…)

Advertenties

Duizend boeken

Schermafbeelding 2016-07-03 om 11.10.20

‘Als ieder mens gelukkig is, zal er geen tijd meer zijn omdat deze niet meer nodig is. Een zeer juiste gedachte’, zegt Kirillov in Dostojevski’s Boze Geesten. ‘Waar laten ze hem dan?’, vraagt Stavrogin hem. ‘Nergens’, zegt Kirillov. ‘De tijd is geen ding, maar een idee. Het zal uitdoven in het verstand.’

Ergens in Polen moest een huis leeg met een bibliotheek waarin de mijne zich jarenlang had gespiegeld, al klopten de talen soms niet helemaal. (meer…)

1898

czaps1Het is puur toeval, dat de personen die de laatste jaren het onderwerp zijn geweest van mijn bijzondere belangstelling – proefschrift, tentoonstelling, romans – in 1898 zijn geboren. Ik heb het dan over de Poolse kunstenaar Józef Czapski (1898-1993), Katarzyna Kobro (1898-1951), Karolina Lanckorońska (1898-2002), en Charlotte van Pallandt (1898-1997). Kobro stierf relatief jong aan de gevolgen van een ziekte, Czapski en Van Pallandt leefden bijna een eeuw, Lanckorońska werd 105. Hun wieg stond ergens in Europa en ze waren alle vier van adel. Drie van hen waren kunstenaar, voor Lanckorońska gold dat niet, zij was de eerste vrouw in Polen die professor in de kunstgeschiedenis werd. Behalve Van Pallandt stierven ze in een ander land dan waar ze geboren werden. (meer…)

Het eenzame stekelvarken

05dresden-paradieslandschaftennach-der-restaurierung-vor-der-sintflut-savery

Laat mij nooit aan een quiz meedoen, want ik zal zeker verliezen, en de Slimste Mens ben ik ook al niet. Maar bij de Grote Bijbelquiz, deze week door de EO uitgezonden en gisteren gewonnen door Gert-Jan ‘Christen-Unie’ Segers, had ik dankzij mijn gereformeerde opvoeding wel degelijk een kans gemaakt. Laat mij maar raden waarom David door God gestraft werd (hij had met de vrouw van een ander geslapen), welke stad Jona moest bekeren (Nineve) en met welke houtsoort Noach zijn ark in elkaar timmerde (ceder). (meer…)

1945

1945-wojna-i-pokoj-u-iext28562200-165x254

Die maanden na de bevrijding: was dat nou één groot feest? Het is de vraag die Ian Buruma zich stelde en de basis van zijn boek 1945 – Biografie van een jaar, dat in 2013 verscheen en dat ik nu pas heb gelezen. Wat gebeurde er precies vlak na de Tweede Wereldoorlog? Hoe richtte de wereld zich op uit de puinhopen? Door persoonlijke verhalen, brieven, dagboeken en films geeft Buruma een schets van de onmiddellijke nasleep van de oorlog – internationaal. (meer…)

Wat mooi is, is geheim…

300px-Francisco_de_Zurbarán_026-1

… zei Peter Hecht tijdens zijn afscheidscollege op 29 juni, zijn laatste optreden als hoogleraar kunstgeschiedenis van de Universiteit van Utrecht. Wat mooi is, is geheim – zoals ik de titel van dit stukje even leen van Peter Hecht, zo leende hij hem weer van Jan Emmens, die er sarcastisch op liet volgen: ‘Er mag niet over worden gepraat. Waarover gepraat wordt is niet mooi meer. Het is niet meer geheim.’ En daarom wordt het de kunsthistoricus meestal ontraden om over kwaliteit te spreken. Gelukkig verzet Hecht zich daartegen:  (meer…)