Blauw

Een paar weken geleden wandelde ik het Stedelijk Museum in om de overzichtstentoonstelling van de Poolse kunstenaar Edward Krasiński te bekijken (nog te zien tot 15 oktober) en een uur lang waande ik me in mijn gastenkamer in Łódź, najaar 1991, een eeuwigheid geleden.

Hij was blauw: die kamer in het museum waar ik een half jaar woonde. Blauwe vloerbedekking, blauw fluweel over het bed en voor de ramen, en blauw pluche op de antieke bank in empire-stijl. Zelfs het schilderij boven mijn bed, een portret van een Poolse schone uit vervlogen tijden, was in blauwe tonen geschilderd. Het enige dat niet blauw was, was mijn uitzicht op de grijze muren van de binnenplaats. En het enorme ouderwetse marmeren bad op de koperen poten.

De eerste nachten sliep ik slecht in al het blauw. Ik droomde van Witkiewicz, van zijn rare vervormde portretten, en mijn hoofd zal vol stemmen met geheimzinnige en onverstaanbare szszszszs-klanken. Ik droomde dat ik me in een ruimte in een ruimte in een ruimte bevond, een labyrint vol van kunstwerken die ik niet begreep. Snel ontdekte ik dat de portretten in de museumzaal hingen die aan mijn blauwe gastenkamer grensde.

Een paar weken nadat ik me de kamer helemaal eigen had gemaakt, vroeg mevrouw Ł. me verlegen of ik de ruimte een paar dagen zou willen verlaten. De Grote Kunstenaar Edward Krasiński kwam een tentoonstelling voorbereiden in het museum, en de traditie en gastvrijheid eisten dat hij de blauwe kamer zou bewonen. Enigszins bevreemd, maar vol bewondering voor de Grote Kunstenaar, ruimde ik het veld. Toen ik terug kwam, had er een vreemde verandering plaats gevonden. De wanden waren op opvallende wijze beplakt met blauwe tape.

Toen ik een paar jaar later Galeria Foksal in Warschau binnenliep, werd ik tot opnieuw geconfronteerd met die geheimzinnige blauwe lijn. De lijn voerde van de ingang via de hal en het kantoor naar de expositieruimte, waar Krasiński alle objecten met elkaar had verbonden.

Skotch blue, 19 mm. breed, op 1.30 meter hoogte, bepaalde jarenlang het werk van Edward Krasiński. De eerste lijn, nog niet blauw, verscheen al in mijn geboortejaar als het werk Dzida. In 1968 begon de kleur kobalt te verschijnen: het blauwst der blauwen, het blauw van het immateriële en de contemplatie, van de waarheid en de oneindigheid. De kleur van de zuiverheid ook: in de Poolse volkstraditie werd het huis van uit te huwelijken maagden blauw geverfd. Twee jaar later kwam skotch blue, 19 mm breed, op een hoogte van 1 meter 30. Volgens de kunstenaar verscheen deze lijn per toeval: hij kreeg een rol blue cadeau en beplakte daarmee zijn omgeving. Daarna plakte hij overal. Bomen, zijn atelier, de agenda van M., en zelfs – conceptueel – een telex naar Japan waarmee hij 5000 maal het woord blue verzond (1970). Dan, in de jaren tachtig, bouwt hij een eerste labyrint in Galeria Foksal, gevolgd door nog vele andere environments. Skotch blue blijft, en critici interpreteren er op los: de lijn zou de weg wijzen, de levenslijn tonen, de observator zijn van de veranderingen in de wereld en in onze dagelijkse omgeving, de visualisering van de lineaire tijd, zelfs de draad van Ariadne. Skotch blue als de draad die deze wereld met alle schepsels en met het hiernamaals verbindt.

Sinds ik het werk van Krasiński ken, leidt zijn blauwe lijn me met een warme en stevige hand door het leven. Zijn Skotch blue is een magische kleur die de wereld ordent. En meer dan 25 jaar nadat ik die blauwe kamer verliet, blijkt alles nog steeds met elkaar verbonden: de skotch van Krasiński, het blauw van een boekomslag, van het pak melk in de koelkast, van het verkeersbord op de hoek van de straat, van een prachtig eerbetoon in het Stedelijk Museum.

Koen Kleijn schreef een mooie recensie van de tentoonstelling in De Groene Amsterdammer.

Advertenties

Een gedachte over “Blauw

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s