1945

1945-wojna-i-pokoj-u-iext28562200-165x254

Die maanden na de bevrijding: was dat nou één groot feest? Het is de vraag die Ian Buruma zich stelde en de basis van zijn boek 1945 – Biografie van een jaar, dat in 2013 verscheen en dat ik nu pas heb gelezen. Wat gebeurde er precies vlak na de Tweede Wereldoorlog? Hoe richtte de wereld zich op uit de puinhopen? Door persoonlijke verhalen, brieven, dagboeken en films geeft Buruma een schets van de onmiddellijke nasleep van de oorlog – internationaal.

De vragen van Buruma ontstonden vanuit de verhalen die zijn vader vertelde – of juist niet vertelde. De Poolse auteur Magdalena Grzebałkowska is nog een generatie jonger. Zij luisterde naar de ervaringen van haar grootmoeder, nam interviews af, las de dagbladen uit die tijd en schreef een eigen biografie van het jaar 1945 – in Polen.

In 1945 – Oorlog en vrede schrijft ze over de massale volksverhuizingen die het gevolg waren van de grensverschuivingen. Ze schrijft over Poolse gezinnen die gedwongen werden hun eigen huizen te verlaten en in Duitse huizen kwamen te wonen waarvan de bewoners halsoverkop waren gevlucht – soms waren de tafels nog gedekt. Ze schrijft over plunderingen door Russische bevrijders, Duitse soldaten, Poolse burgers. Serviezen, kunstwerken, trouwjurken, kristallen vazen, ramen, deuren, leidingen, sloten, tafels, stoelen, dressoirs, gordijnen, autowielen, treinrails en hele fabrieksinstallaties (de Russen) werden meegenomen, verkocht, hergebruikt. Ze schrijft over Duitse gezinnen die uit elkaar werden gerukt en waarvan de gezinsleden elkaar voorgoed verloren. Ze schrijft over de stank in Warschau waar te weinig mensen en gereedschappen waren om de lichamen te bergen die de laatste fase van de oorlog er achterliet. Ze schrijft over de kindertehuizen en kloosters met al die Joodse wezen die voorgoed ontworteld waren.

Ieder hoofdstuk van Grzebałkowska’s 1945 begint met korte citaten uit Poolse dagbladen. De kracht daarvan is dat je over ieder citaat een heel boek kunt schrijven.

Bevroren aardappels zijn nog geschikt voor consumptie, men dient ze slechts geschild te stomen met heet water.

Mevrouw Grott zoekt haar zoontje, Wiesław Grott, die in de leeftijd van een jaar en vijf maanden op 7 augustus 1944 op de Chłodnastraat door een Duitser van zijn vader werd afgenomen en aan een vreemde vrouw werd meegegeven.

De Joodse Gemeente van Warschau deelt mee, dat zij haar activiteiten heeft hervat in een nieuwe ruimte aan de Targowastraat 41.

Joseph Gruss, New York, Broadway zoekt zijn dochter Joanna, 8 jaar, en haar moeder Żelaznikowa, die tot mei 1944 in Bergen Belsen waren en vraagt om bericht over hun lot.

Geachte heer dief! Ik verzoek u om teruggave van de documenten en alle foto’s die voor mijn kind de enige herinneringen zijn aan haar vader die in Auschwitz is vermoord.

We leven in armoede, geven een jongetje van tien weken weg. Melden bij het Poolse Dagblad.

Jongetje van zes maanden, gezond, mooi, geven we weg. Melden bij het Poolse Dagblad.

Feluchno! Kom terug, ik smeek je. Ik ben radeloos – Jan Filipiak.

En nu maar hopen dat dit droevige, prachtige boek vertaald wordt.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s