Szymborska en Vermeer, Vermeer en Szymborska

Schermafbeelding 2016-06-25 om 16.41.43

In mijn dromen / schilder ik als Vermeer van Delft schreef de vorige week overleden Wisława Szymborska in haar gedicht “Lof der dromen”.
Geen Rembrandt of Rubens: het ging Szymborska niet om de meesters van het stevige penseel of het grote gebaar, maar ze waardeerde in de schilderkunst juist het kleine, nauwelijks waarneembare. In het landschap van de oude meester / waar de bomen onder olieverf wortelen / leidt het paadje zonder twijfel ergens heen, dicht ze in “Landschap”, en ze gaat verder: ik ben die vrouw daar onder de es. Kijk goed hoe ver ik me van jou verwijderd heb / wat voor witte kap en gele rok ik draag / hoe stevig ik mijn mandje vasthoud om niet van het doek te vallen. Dan geeft ze ons in een paar strofes een inkijkje in de ziel van de vrouw met de witte kap voordat we weer terugkeren naar het zichtbare, al zal voor ons, lezers, nooit alles waarneembaar zijn: Rechts is mijn huis, dat ik rondom ken / met de treetjes en de deur naar binnen / waar zich voltrekt wat ongeschilderd is gebleven.

Szymborska’s grote liefde in de schilderkunst is Johannes Vermeer. In een gedicht dat zijn naam draagt verbindt ze dat éne zichtbare moment met de eeuwigheid: Zolang die vrouw uit het Rijksmuseum / in geschilderde stilte en concentratie / uit een kan in een schaal / dag in, dag uit melk giet / verdient de Wereld / geen einde van de wereld.

Eeuwigheid? Michał Rusinek, de “Eerste Secretaris” van Szymborska, had daar zo zijn eigen ideeën bij. In 1997 schonk hij de dichteres een catalogus van de Vermeer tentoonstelling in het Mauritshuis, met voorin een speciale opdracht voor zijn bazin: Je moet wel heel nauwkeurig wezen / om op dat doek van Vermeer van Delft / die inscriptie te kunnen lezen: / in mijn dromen schrijf ik als Wisława zelf.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s