Ik heb de blauwe lampenkap van de hemel naar beneden getrokken

malevich28-453x550

Dit is het mooiste kunstnieuws sinds maanden: Malevich is terug in het Stedelijk. Ik zit op het bankje in de Erezaal, waar het Stedelijk uitpakt met acht schilderijen van de grote in Oekraïne geboren Rus van Poolse afkomst. (Dit speelt zich af in het Europa uit de tijd waarin de Europese Unie nog niet bestond). Ik kijk naar het schilderij Suprematisme uit de jaren twintig: een wit kruis tegen een achtergrond van een net iets ander wit. Malevich schilderde zijn ‘witte’ schilderijen enkele jaren nadat hij in 1915 zijn geruchtmakende Zwart Vierkant voltooide. Dat exposeerde hij op een tentoonstelling in Sint Petersburg op een plaats die voorbestemd was voor het icoon: hoog, in een hoek van de ruimte.

Over de religie in het werk van Malevich is veel geschreven. Het messianisme was hem niet vreemd – nog steeds worden grote kunstenaars in Oost-Europa vaak als hele of halve profeten beschouwd. Ook Malevich was een ‘ziener’, die de Russische iconentraditie voortzette door er radicaal mee te breken. In zijn autobiografische geschriften zegt hij ergens ‘dat het niet in je hoofd opkwam in de iconografische afbeeldingen gewone gezichten van mensen te zien en te denken dat de kleur het middel was waarmee deze werden uitgebeeld.’ Een icoon is altijd de verbeelding van het goddelijke, sterker nog, een icoon is het goddelijke, omgeven met alle rituelen die daarbij horen. Maar het was niet in de gezichten van de heiligen waar Malevich het goddelijke zocht. Hij zei het zo: ‘Ik heb de blauwe lampenkap van de hemel naar beneden getrokken en ben aan gene zijde in de witte diepte, de vrije oneindigheid beland.’

Dit lees ik allemaal later nog eens na. Maar nu zit ik nog op het houten bankje in de Erezaal, staar naar het te nieuwe parket, hef mijn ogen op, en raak voor de duizendste maal geëmotioneerd door het witte schilderij Suprematisme van Kazimir Severynowich Malevich.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s